Mairead agus an Geidsear Ur
Alba
- Iomradh Tasglainn
- SSSA/TA/MA499
- Deitichean
- 1968
- 1972
- Seòrsa an rud
- Tar-sgrìobhadh
- Cànan
- Gàidhlig
- Baile
- Hòigearraidh
- Siorrachd
- Uibhist a Tuath
- Luchd-cruinneachaidh
- D.A. MacDonald
- Angus John MacDonald
- Neach-aithris
- Angus MacKenzie
- Tùs an neachd-aithris
- Gun fhios
Iomradh Tasglainn
SSSA/TA/MA499
School of Scottish Studies SA1972.021.A2; SA1968.138.B1
Tar-sgrìobhadh
AIInformant Angus Maclan ise, Hougharry.SA 1972/21 A2Collector AJ. MacDonaldMairead agus an géidsear ùr.Bha thu 'bruidhinn air sheans a bh' ann an Uibhistaig aon uair. Well, bheir mi dhut stòiridh - boirionnacha bh' againn ann an Uibhist ann a sheo aon uairagus bha shabain aice. Bha i 'fuireach ri taobh a'beanrothaid i taigh ˩˧ aghaidh aice nuair bhios tu 'dolsìos 'tighinn o tuath, dol gu deas, aig ceann rathadmaibleis gearraidh. 'S e Mairead an t-ainm a bh' oirre.Bha géidsearan tighinn a seo aig an àm a bha sin.'s cha robh gàraichean no dad a' dol. Cha robhmiclebaidhsaige fhéin a' dol, ach le 'n cois." Agusan géidsear a bh' ann a sheo aig an àm, dh'fhartaich air aighead a bha seo a ghlacadh riamh.Chaidh a shealtadh a dh'àit eile, agus thànaiggeidsear ùr dhan àite. Agus 's ann a' Loch-caran abha e. Gàidhlig gu leòr aige dhen t-seòrsa gàidhliga bh' aigeThànaig e an latha bha seo ... Bha e 'fuireach aircladach Chìr e bost. Thànaig e an latha bha seo a nuasa' rathad, 'dol gu tuath, 's bhathar an deoghaidhinnseadh dha far a robh an taigh aig Mairead 's achuile sìon mu thiomchioll. Cha do thadhail e idirair a dhol suas gu tuath, ach air a thilleadhthadhail e an taigh Mairead is ghnog e an dorus.Dh'fhoighneachd e am faigheadh e deoch de dh'uisgefuar. Thuirt Mairead gu faigheadh, e tighinn astaigh. Chaidh e staigh. Thug i dha deoin de dh'uisgefuar, ach cha tug e cus ás an uisge fhuair idir. Agusshuidh e. Bha iad a' bruidhinn a null 's a nall,agus thuirt uiread ris ... Thuirt e ri mairead"Bheil," ars esan, "taigh-òsda faisg air a seo?""O chan eil e uamhasach fad air falbh," arsaMairead.""O well," ars esan. b' fheàrr leam gu robh mi aigean ceartair. Dhèanadh glainne mhath de dh'uisge."beatha feum mór dhomh.""O," ars ise, "bheir mise dhuibh glùine de dh'uisgebeatha."An toir?" ars esan."Bheir," arsa tairead.cheanan shuas an taighe 's dhùin.Chaidh i gu ceannan dorus as a deoghaidh. Thànaig i nuas 'sglaine de dh'uisge-beatha aice. Thug i 'ghlaineuisge-bheatha dhan ghéidsear. Ghabh e air a slàinte,Dh'òl e."Chan e droch stuth tha seo idir," ars esan."O chan eil fhios agamsa," arsa mairead. "Chan eilmi 'g òl deur dheth.""Dé bhitheas i?" ars esan."Cha bhi dad," ars ise."O cha ghabh mise mar sin idir i," ars an gèidsear,"O," ars ise, "chan eil mise 'gabhail pàidheadh airsonglaine uisge-bheatha an corra uair bhios e staighagam," ars ise, "o dhuine 'sa' bith thig a' rathad."Chan eil sin ach rud bheirinn do dhuine bochd 's a' bithglainne uisge-bheatha."Dh'fhuirich e padhla 's thug e pìob ás a' phòca's chuir e teine rithe 's bha e 'ga smocadhThionndaidh e 's thuirt e ri tairead, "Saoil,ars esan, "an toireadh sibh dhomh botul uisge-bheatha"Bheir cuideachd," ars ise.Agus dé bhitheas e?"trì is sia sgillinn," ars ise.Dh'fhalbh i suas a cheann eile an taighe 's dhùini an dorus as a deoghaidh, 's bha i greis shuas asin Lìon i a botul agus chuir i corra anncho teann 's a ghabhadh e cur ann.Well, bha an dà stuth glé colach ri chéile ann andath. Bha an t-uisge thug i as a' phoit fo'n leabaidhagus an t-uisge-beatha. Thill i nuas agus ambotul aice agus thuirt i ris a' ghéidsear"Siod agaibh," ars ise, "am botul uisge-bheathaach chan eil dealbh no dad air a thaobh"Chan eil sin gu deifir," ars esan, "fhad 's a tha e'na uisge-beatha."O tha," ars ise, "uisge-beatha math.""Dé, bhitheas e?" ars esan.trì is sia sgillinn," arsa Màiread, "mar a thuirt miruibhThug e dhi ceithir tasdain. Chuir e am botul 'naphòcaid 's cha do rinn e dàil fhada nuair adh'fhalbh e. Chum e gu deas. Chuile duinethachradh ris bha e 'canail, "Well, dh'fhailichair an fhear a bha seo romham fairead aghlacadh, ach tha i agamsa nist, botul uisge-bheatha o Mhàiread am pòcaid na seacaid agam."Bha sin ceart gu leòr. Chaidh Mairead bhochda report-adh. Thugadh gu cuirt an loch nammadadh i, agus 's e an siorrainn seatha bh' ann.Agus bha teanga mi-mhodhail gu leòr aige a'sa' Ghàidhlig a réig an eachdraidh.cioslachadhThòisich e ri cosnachadh Mairead, agus thuirtan siorra rithe. "A Mhairead dhubh," ars esan.'s fhada a' bhathar air do thòir, ach ghlacadhmu dheireadh thu."Cha robh fairead a' canail facal. Nuair achuir an siorran ás co-dhiubh 'ga tioslachadh's 'ga ruith sìos a's a' Ghàidhlig - cha robhBeurla aig Màiread ann - dh'fhaighneachd idhen t-siorra am faodadh i bruidhinn"Faodaidh," ars esan. 's ann airson sin athàna' tu ann a sheo."Dh'éirich i 'na seasamh an taigh na cùrlachagus thuirt i "g ur cead, a shiorrann," ars ise,"mu téid mise dhìteadh, bheil sibh cinnteach gur euisge-beatha tha 's a bhotul thug mi dhan ghèidsear?""Tha, mhàiread dhubh," ars esan, "glé chinnteach. Thae ann a sheo ri mo thaobhThug thoiread a ceann 's thuirt i ris an t-siorrain,"g' ur cead a bhiorraim, fosgladh sibhse am botulan toiseach.Shìn an siorram am botul dhan ghèidsear 'sdh'fhogail e e 's chuir e ri 'shròn ris"Cia dhomh e," ars an siorran.Shìneadh suas dhan t-siorrann e 's chuir eri shròin e, 's rinn sin fhéin an gnothachris Agus cha do rinn i ach ... Leum eam bad a robh e 'na shuidhe, is dh'eubh eChac i ort, chac i ort a ghéidseir."Fhuair Mairead mach a taigh na cùrlach 'scha d'fhuaireadh riamh i gu do chuireadhdhan chiste i ged a 's a chuileduine bha 'tadhal oirre 's ag òl aice cha d'fhuaireadh riamh i 's cha d'fhuair amgeidsear òr i, 's bha e air a thàmailteachadhfiamh as a dheoghaidh sin ann an Eileanrithist 's e Geidsear a' Dhùin a bh' aca air.A3 O tha sin math. 'S có aige bhiodh i sin,Aonghais?AT12 Chuala mise aig seann bhodach ann an cùlaigAonghas mac Dhòmhnaill 'ic Aonghais 's e chanadhiad ris..... O tha i math."