“Bhail bhí seanbhean ann agus bhí fear aici a dtabharad siad Jack air.”

247
ainn ann?"
seoladh an sg
Bhail bhí seanbhean ann agus bhí
fear aicí a dtabharadh siad Jack
air. D'imthigh sé lá amháin
agus bhí sé amuigh agus trí
ba leis amuigh i gcois na gcruc
Chuaidh sé suas ar chreig mhór
a bhí ann agus bhí folláin
a mháthrá fá n-a slinneáin.
"A bhráthair bhí go maith agus cá
rabh go h-olc, chuaidh sé anonn
agus d'amharc sé ar a' chre
anuas
agus bhí sé a baistighe.
oirthí, agus chuir sé folláin a'
mathra aniar ar a' creig
"A chreig boicht," adeir sé, "tá tú
a chaoineadh agus choinneochaidh
sin te thú," adeir sé. D'imthigh
ceann de na ba amach síos
uath agus ar ndóiche d'imthigh
sé amach síos 'na dhiaidh. Ar
ndóiche, a bhráthair ar theacht
arais dó bhí 'n folláin ithte
ag ceann de na ba isteach ina
bolg. "Ó be-gora," adeir sé.
muirbhfidh mo mhathair mé anois
nuair a rachas mé 'na bhaile
agus goidé dheánfas mé agus
an fhollam ar shiubhal. Chaithfidh
mé rud ínteacht a dheánamh
leat anois," adeir sé, "rtailfidh
mise amach as a' rúta tú
anois," adeir sé. Nuair a thug
mise m'fholláin duit fá choinne
foscaidh char choinnigh tú é."
Ach bhí go maith, a brathair, agus
chá rabh go h-olc d'imthigh sé 'na
bhaile agus é a borr chaoineadh
Thoisigh sise a throid leis annsin
fá dtaobh de'n fhollam."
"Ó bhail," adeir sé "fiachaidh mé
rud ínteacht." Thug sé leis a
shean-spád agus a phiocóid agus
sean chreig
thoisigh sé ar an t-
agus rútáil sé amach as a
rúta í, agus be-gora fuair
sé croc óir astoigh thiar fuithche
Bhóg sé leis 'na bhaile. "A mhacthir
a maethir," adeir sé, "fuair
mise croc óir, fuair mise croc
óir.
"Ó druid do bhéal, a Sheáin amaidigh
adeir sí, "níl ann ach craipí.
"Can éad," adeir seisean, "ach croc
óir atá ann."
Bhí go maith agus chá rabh."
h-olc a bhráthair, tháinic sé 'na
bhaile agus an chroc óir leis."
Diabhal i bhfad uilig a bhí sé
bhfeicidh tú a dhath fríd spéarthaí an
aeir scairt ar seabhac donn dorca
an dómhain thoir agus béidh mise
agat."
Chuaidh sé píosa eile agus casadh
cú glas an domhain thoir roimhe.
Deir sé leis a dhoinn Uí Dubhaigh
rud ar bith a tcídhfeas tú a rachtail
ar an talamh scairt orm-sa agus
béidh mise agat. Chuaidh sé píosa
eile agus chonnaic sé dobharcú
dorcha an dómhain thoir, agus dubhairt
sé leis a Doinn Uí Dubhaigh,
rud ar bith a tcidhfeas tú ins
an uisce scairt orm-sa agus
béidh mise agat."
Chuaidh Donn Ó Dubhaigh fhad le
caisleán an Trochaire Tárnocht agus
nuair a chonnaic a bhean é a'
theacht h-obair léithe a dhul i luige
"Is maith liom tú a feiceáil," adeir sí
agus tá buaidhreadh orm tú a
fheiceáil. Nuair a thiocfas an
5
sí é, agus bhí sé 'na luighe marbh
faoi 'n dréisiúr aicí. "guitseo
sí, go
anois, a Sheáin," adeir
dtugaidh muid síos é seo ar
bhall agus cuirfimid i dtóin
a ghárraidhe é."
Thug sí léithe síos go tóin
a' ghárraidhe é agus chuir sí é,"
Bhí go maith annsin a bhráthair
Tháinic an t-arm thart annsin
méire an bhaile
a chuartadh
mhóir.
Nuair a fuair sí deán fá shuaimhneas
d'imthigh sí agus thug sí léithe
boc mór gabhair a bhí aicí
agus chuir síos an boc gabhair
agus thóg sí an méire. Chuir sí
an méire annsin i n-áit eile.
Diabhal i bhfad salach a bráthair
ach go dtáinic an teachtaireacht
thart a chuartadh méire an
bhaile mhóir. Nuair a tháinic sé
fhad le toigh mhóir bhoicht annsin
tháinic sé isteach chuicí, agus
d'fhiafruigh sé daoithe ar mhothuigh
sí méire an bhaile mhóir nó
ar mhothuigh sí goidé d'éirigh dó
"Ó thaiscidhe!" adeir sí, "char mhothuigh
mise é nó a dhath fá dtaobh
de mhaith nó olc, nó car mhothuigh
mé an iomradh air a chor a'
bith."
"Ó tá tú bréagach?" arsa Seán
nár chuir mé fhéin agus tú fhéin
é thíos i dtóin a' ghárraidhe a
i ndiaidh tú a mharbha leis a
thuairgnín. "Tá sé thíos annseo
i dtóin a' ghárraidhe siubhailigidh
síos go mbainidhe mise díbh é."
Bhí fear thall agus fear i bhfos
agus cá dtabharfadh siad a
isteach a dhul síos leis a chor
a' bith. Shaoil siad gur amadán
a bhí ann. Siubhailigidh síos,"
arsa seisean, "agus gheobhaidh mise
díbh é."
Chuaidh siad síos agus fear a'
dicáil thall 's i bhfos 'na dhiaidh
agus a' t-sean-spad leis, agus
d'obar sé leis gur nocht sé
na h-adharca. "A' rabh adharca
arsa seisean.
ar bhur maire
Chuaidh fear soir agus siar
annsiúd agus annseo, a bhráthair
D'imthigh Mhór annsin nuair a
d'imthigh siadsan agus thug sí
aníos a' gabhar agus thug sí
lán a bhuilg dó Seán de. Bhí
tiúin breágh ar Sheán le linn
a' "ter' a fhághail de'n ghabhar
agus d'éirigh Seán chineál adharcach
thart fá 'n teach."
"A Sheáin," arsa sise, "caithfidh mé
seórt mrá a fhághail duit
"Maith go leór," arsa seisean.
"tá fhéidim agam ar sin fosta,
agus bean a dhith orm comh h-olc
agus bhí ariamh i roimhe.
adeir sí
Maith go leór bhail,"
rachaidh mise amach duit, agus
phlucgáilfidh mé go annsin agus
cuirfidh mé isteach ins a' pota í
agus na leig ball luadhcha nó
lóisce ar a' ghe sin," adeir sí
nó go bpillidh mise le dó
bhean chugat."
"Maith go leór," arsa seisean.
Bhí sé 'na luighe a chois na teineadh
anonn agus anall agus a bolg
leis a teinidh. Cinnte leis an
athair Shíorruidhe!" adeir sé, "ba
chóir go mbéadh an sugh sin te
go leór anois le bolgam de
a ól," adeir sé, "agus olfaidh
mé braon de." Chuaidh sé anonn
cúig an phota agus thóg sé braon
de'n t-sugh. "Dar m'anam," adeir
sé, "nuair atá 'n (fheóil comh
maith seo, "tá 'n feóil cinnte
creathnach maith. Losfaidh mé
mo chuid fhéin a scar a' bith
adeir sé. Bhí sé 'na luighe.
i gcois na teineadh i ndiaidh a sáith
a ithe annsin. Ní rabh mo mhathair
ariamh go h-olc damh," adeir sé
íosfaidh mé chuid mo mhathara
fosta." Nuair a d'ith sé sin
bhí sé 'na luighe i gcois na
teineadh ag amharc fá dtaobh
de. "Ó," arsa seisean, "ar ndóiche
má bhíonn seórt ar bith ra
léithe bhéarfaidh sí a cuid fhéin
damh fosta." Thoisigh sé agus
d'ith sé an gé uilig isteach
ina bolg.
Bhí 'n pota thíos ar a' teinidh
a goil leis annsin agus achan
rud ag 'ul i gceart, agus é
Leis
'na luighe agus a bholg.
a' teinidh aige. "Car bhfada gur
amharc sé siar agus bhí sean-
gé mór ar a méid 'na luighe
agus éilín fuithche. D'imthigh sé
agus thug sé leis eadar chorp
agus cuir
agus chleiteacha
sé isteach ins a' pota í. Luigh
sé i gcois na teineadh annsin
agus d'amharc sé fá dtaobh
de. Anois," arsa seisean, "muirbhfidh
mo mháthair ar fhad mé nuair
a thiocfas sí." Béidh an t-éilín
caillte oirthí agus 'ach uile
seórt agus goidé dheánfas
mise nuair a thiocfas sí anois.
"Rachaidh mé," adeir sé, "agus luighfidh
mé ar an éilín mé fhéin."
Chuaidh sé i n-áirde agus luigh
sé ar an éilín é fhéin, agus
nuair a tháinic sise fhad leis
a doras agus a' bhean léithe
scairt sí, "a Sheáin a bhfuil
tú 'do chodladh?"
guc, guc a mháthair," adeir sé,
"Tá mise 'mo co
"Sladh."
"goidé deir sé?" adeir a bhean
"Arú sin lústáil. Bheag a bidheas
air liom-sa i gcomhnuidhe nuair
a tigim 'na bhaile, agus níl
a'n chóir mhór ann. "Éirigh a Sheáin
adeir sí, "agus fhoscail a' doras
Dam."
D'éirigh sé annsin agus leig
sé isteach í agus chuir sé fáilte
roimhe an bhean, agus rith sé
isteach i gcúl a' dorais. D'fhiafruigh
a mháthair dó goidé a rinn sé.
Dubhairt sé gur ith sé an go
agus gur chuir sé an ceann
a bhí ar an éilín isteach ina
thost," arsa sise
h-áit. Bhí 'd
caithfidh achan rud a bheith go
snáimh neach.
D'éirigh sise agus phlucáil sí
é.
suas giota beag dó'n chuid
a b'fheárr dó'n gé agus thí
sí daoithe-se é. D'fhág sí
agus a
an pota agus a' gé
rabh ann a leath taobh annsin
Be-gora chuaidh siar arais agus
a dhath maith a rabh inntí phioc
é.
sé amach as na cleiteacha.
agus d'ith sé an t-iomlán.
Bhí bolg air annsin comh mór
le chliabh agus é 'na luighe
i gcois na teineadh."
"Anois, a Sheáin," arsa sise, "tá
thusa agus do bhean ag 'ul i
luighe."
"Tá muid cinnte ag 'ul a luighe,
arsa seisean. Chuaidh a' bheirt
isteach i luighe annsin. Anois,
arsa Mór, áit ar bith a gcrosfaidh
an bheann ort theann thusa le
sin a Sheáin," arsa sise.
goidé a bhí ar a' bhean bhocht
ach neascoid agus nuair a chuaidh
sé i luighe bhí sean a ghropáil
thall agus i bhfos aniar agus
siar. "Ó Sheáin," adeir sí, "ná
bhain damh annsin. Tá neascóid
orm annsin," adeir sí.
"A Sheáin shalaighe," adeir sise, "i ndiaidh
dhá ghé a ithe isteach ann do
bhólg theann léithe!"
amach fríd potaí agus a rabh ann
leis, agus rinn a bhean bhocht
ar shiubhal le n-a bás, agus
céad mo scéil.
de
sin tús
108
272
le
a
o scroch
a bheath-aí
i mbaile seara
Bhí ann i bhfad ó shoin agus i bhfad
ó shoin é bhí fear amuigh ina
gcruc, amuigh ina shliabh, agus
sí a thighearna ar shiubhal nó
"cé bith áit a rabh sé bhí sé
Bhí bailig
i bhfad ar siubhal.