An Driotháir Bocht agus an Driotháir Saibhir

maith is bhí sí riamh Bhuail sé an capall
isteach sa scála agus fuar sé a comhthrom
d’ór - siné an phágh thug sé dho as a’
gcapall. D’árduig sé leis agus tháinig sé go
An Drithair bocht Agus An Drithair Shaidhbir-
T.
Seo scial eile chualaidh Mícheál Ó Seoch
rú agesna sean daoine thiar sa Phria-
ireacht. Bhí beirt driothár un fadó
agus bhíodar a bpáirtíocht an chearthmhain
talún so. D’fhaisgeadar araon, go
ar slíghe gur
h-áirithe ar dhlíghe le ’n-a chéile a
caitheach amach an drithair óg. B’éigin
do’n fhear bocht bailiúghadh leis annsan
is dhin sé tig ar chliathán bóthair i
n-aice coille d’fonn is teine ’bheith
age féin is d’á pháistí. Bhí sé ag obair
thall is abhus leis na feirmeóiridhthe i
n-aon áit go bhfaigheadh sé scillin’ chun
a bheaithighthe. Téidheadh sé go dtí an
choill seo ’thabhairt an adhmuid leis.
D’imthigh sé mar seo ceann desna
laétheannta chun dorn do thabhairt leis
agus do bhí asal aige agus cúila mhála in-
áirde ar an asal aige mar iallaith i
slíghe is ná strupálfadh an asal é.
Tháinig cith air agus do sheasaimh sé le
cois a’ chraínn. Ní fada bhí sé ann
nuair a mhothuig sé chuigis a’ cíoram
thríd a’ gcoill agus cheap sé go maoir
iad, mar bhítheas a’ faire ar a’ gcoill
seo ar eagla go ngoidhfeadh aonne an
t-adhmud. Á," a dúirt sé leis féin, dá
faid a ritheann leis a’ mbithúnach tá
berrtha sa deire air - tá berrtha orum!"
Do chaith sé é féin ar a bhial is ar
'fhiacla cois a’ chraínn, agus cé bhí ann
ná dhá fhear ’iag agus mála ar na
h-aonne ’ca. "By gor" adeir sé "tá dorn
maith agaibh ann, "chóimhrig sé iad.
D’imíodar agus lean sé iad agus chuadar go
dtí crann muar a bhí un. Do labhair a
captaén leis a’ gcrann focal laidin agus
má dhin do phriuc sé suas é. D’imíodar
isteach agus do thángadar amach is na mhála
follamh aca is labhradar focal eile
laidean a’ teacht amach. Phriuc sé
suas a’ dá fhocal. Bhailíodar leótha
annsan. Do chasaidh sé ar a sháill:
"N’fheadar an domhan" adúirt sé, "níl aon
t-sásamh agam go mbeidh fhios agam
cad tá i's na malaí 'ca, nó cadé
an saghas daoine iad, nó cad tá i's
na málaí 'ca." Do labhair sé leis a’
gcrann an focal laidean so, agus má
dhin d’oscail a’ crann amach agus seo
isteach é agus samhal a bhí é lán d’ór
istig. "By gor," a deir sé "tá rud annso agus ní
h-aon donas é. Líon sé a phócaí
suas de, na h-aon ruaine do - a sheana
hatha is na h-aonní eile agus siúd amach
é agus do bheir sé ar cheann ’osna
malaí is do chaith sé isteach é. "By
gor", ar sise, "raghaidh mé isteach arís agus líon
faidh é na málaí agus tabharfaidh a’
t-sailín abhaile dorn óir chúgham.
Do dhin. Líon sé suas iad agus awair
leis sa t-siúbhal agus is dócha go raibh
an asal bocht a’ lúbarnaig fé’n ualach
a’ teacht. Ghlaodhaig sé ar a bhean
amuich. "Tar amach go fóil" a dúirt sí. "Dherú
lich.
nách trom, a’ t-adhmud é sin agat!"
"Ó, tá rud ann is feárr ná an
t-adhmud!", ar sise. Nuair a chaith sé
isteach é, "a’ bhfuil aonní beirbhighthe
agat arú?" adeir sí. "Tá", ar seir sí. Bhí sciléidín
leithean agus n-aice na teine. Chrom
sé errthi. "Nuair a bheidh sí seo
ithte ’gam," adúirt sé, "caithfidh mé imtheacht
arís." D’imthigh sé agus do thug sé, is
dócha, chuid de’n leithin do’n asal
mar ná raibh aonní eile ’ci mar
chothúghadh i gcómhair a’ bhóthair.
D’imthigh sé thar n-ais agus do thug sé
ladail eile de’n ór leis, agus d’fhan sí
sin suas agus chuireadar a gcúinne an
t- seómra é. Seadh! ní raibh suídhe ná
suaineas go h-áirithe age bean a’ tíghe
chun go mbeadh fhios aici cadé an méid
ór a bhí ann, agus bhí dritháir a chéile -
is fánach a theighdís isteach chun a chéile
i n-ao’ chor nuair a chaitheach amach as
a dtalamh iad. Bhí scálaí age sin- bhíodh
sé a’ díol choirce leis na feirmeóiridha
muar dtímpall. "By gor", ar seisean, "raghaidh mé
go dtí iad agus b’fhéidir go dtabharfaidís
dhom na scalaí agus beidh fhios agam a
bhfuil a lán ór annso." D’imthigh sí
agus nuair tháinig sí isteach, d’fhiafraig
bean a tíghe di cad a bhí bhuaithi agus dúirt
sí go raibh scálaí bhuaithi go rabhdar
chun gráinnín mine ’cheannach is é dhíol
’n-a chlochaibh thall is abhus. Aonní
’bheathóch sinn", ar seisean. "Dherú cá bhfuaireabhair
a’ t-airgead chun a’ mhin is an phlúr
a cheannach?" a dúirt sí sin. "Ó pé áit
go bhfuarthas é - thuill sé féin é tall
is abhus is ba mhuar a’ nídh gáineáil
éigint a dhianamh." "Ó, geóbhair na
scálaí" adeir sí. 'Chógáin a bhean eile an
órdóg di féin (is cad a dhin sí ná
'meacht agus goba cérrach ’fhágailt, agus bhí
an chéir geall leis leath-leachta is chuir
sí i gcúinne an scála é. Away leis
an mnaoi eile agus b’fhada léi go raibh
sí sa bhaile, agus chrom sí a’ tomas an
óir, is cad a dhin na ceann desna
sabharns chuaidh sé i n-achrann sa chéir
Seadh! Bhí san go maith agus chuir sí
abhaile arís na scálaí.
[deire fí gur
agus má chuir, bean na scálaí, b’fhada
léithe go mbeadh fhios aici cad a bhí
ionnta. D’fhiach sí sa scala agus cad a
bhí ná gomba de’n ór so i n-achrann
sa chéir. "Glaodhaig sí ar a fear:
"Arú a reascail!" adeir sí, "tá do dhrithair
lán d’ór! 'Ó, a b’eadh mhuise" adeir sí.
"Seadh! adúirt sí). "Dherú cá bhfaighois a’
t-ór." "Pé áit go bhfuaireadar a’
t-ór, tá sé aca. Fiach, tháinig sí féin
ad iarra na scálaí agus sin annsan
ceann desna sabharns i n-achrann sa
chéir! Bhí ungna an domhain orm cad
a bhí - cad a b’áil léi dosna scálaí
is siné an t-slíghe chuireas a’ ceann
air, agus bailbh leat agus buinn amach a’ tig
fiach a bhfiadtaimis-na aon chuid de
’fhághailt bhuatha!" D’imthigh sé agus bhuinn
sé amach a’ tig agus tháinig sé isteach
agus is dócha gur fháilthig an dritháir
roimis. Tharraing sé anuas a’ - "dherú.
adeir sí, "nách ór é seo a fuaireabhair!"
D’fhiach sé ar a bhean féin agus a’ dá
shúil a chuir sé thríthe - chuir sé go
croidhe thríthe é. Is dócha go dtáinig
eagla errthi. "Ó, ná bhí ’á cheillt!
adeir an dritháir, adeir sé "Chualas-sa é" adeir sé
"go dtugais leat an t-ór pé áit go
bhfuairis é. Bhfuil a theille dho ann.
"Ó, mo thruagh thu" adeir sé, "ní bheadh sé
tairrice ar feadh seachtmhaine a bhfuil
annsúd!" Bhí dhá chapall age seo agus
tá capaill agat-sa anois", ar sise. "Agus tabhar-
faimid linn é." "Táim sasta," adeir an
fear eile, adeir sé "Well, tar istoidhche
amáireach agus tabhair leat ceann ’osna
capaille agus líonfaimíd a’ t-ór, agus cuir
fead-sa leath slíghe thu" adeir sé "agus tabharfad-
sa an capall eile liom agus beidh an capall
eile agam-sa." "Tá sé in-a mharga," adeir
bailbh leat anois is téighir abhaile is
bhí chúgham amáireach - istoidhche 'máireach,"
D’imthigh sé abhaile agus d’innis sé dhá
bean an sciall: "Ó, fuaireadar an
t-ór," adeir sé, "fuair sé sa choill é" adúirt sí.
’n-a leithéid seo d’áit - tá aithne mhaith
agam ar a’ gcrann." Do mhuín sé
dho an dá fhocal so - an dá fhocal
laidhean so - chun é ’oscáilt is do
dhúnadh ’n-a diaidh, agus do bhí sé aige
’n-a cheann. "Dherú 'amadáinín" adeir i
féin, adeir sé "ní beidh agat-sa anois," adeir sé
"ach ualach capaill, is ualach capaill
age sin, agus beidh níosa mhó de’n ór
age sin ná agat-sa - priuc a’
An Chailín Aimsire Agus an Mhinistir.
T
Ní raibh lampaí na lanterns ná aonní
an uair sin un ach fáin an tlúg agus
spré theine. Do bhí tlúgh teine agus do bhí
an oidhche go fliuch agus go fuar agus go gaoth-
mar agus bhí sí roimis a’ ministir amach
a’ bóthar - bhí an cailín - agus an aimsir
sin do chuala é ’á rádh ná caitheadh
aon bhean aon léine ach a bpetícót, bhí
sí roimis amach agus do tháinig ana chith
báistíghe errthi agus d’fhiafraigh sí dho'n mhin
istir a’ raibh a dhóithin soluis aige.
"Ó, tá", ar seisean, "tá", ar seisean, "mo dhóithin soluis agam,"
ar seisean. Seadh! Tháinig cith baistíghe errthi agus
do throsáil sí an pétícót suas ar a
ceann agus do bhí sí nochtuighthe annsan-
ní raibh aon léine errthi: "A’ bhfuil do
dhóithin soluis agat" adúirt sé leis a’ ministir
"Ó, tá breis de agam!" adeir sí.
cailín aimsire a b’eadh í seo a cuireadh
ó shoin n’fhiadtach sé cuímhneamh ar a’
bhfocal! Ba ghearrid do gur pliasg
na lads chuigis isteach. "Na ha! tá
an bithúnach againn!" adeir duine ’ca, adeir sé.
"tá an bithúnach againn sa deire thiar
thall!" "Well," a deir duine (eile 'ca, ar seisean, "ní
h-é sin riamh a thug leis é - tá
duin’ eile ’á thabhairt leis!" Bheire
adar air agus do leagadar chúcha é
agus do dhineadar cheithre ceartmhana
mhaola chroidhreach do agus do chrocadar
os a gcionn in-áirde é ar chúl-
lochtín a bhí ann agus d’fhágadar
annsan istig i malla é. Seadh!
bhí an lá a’ teacht is ní raibh sé
sin a’ teacht. Tháinig a’ lá is ní
raibh aon ruaine dho a’ teacht.
Sa deire thiar thall do bhris ar
a bhfoidhin aici gur bhuinn sí
amach tig a driothár a chéile fiach
a mbeadh aon tuairisg age sin
air. Tháinig sí. "Dherú a bhficfá
dómhnall i n-ao’ bhull?", ar seisean. "N’fheaca-sa
agus a h
Dómhnall ó chonnac aréir é" adeir sí. "Bhí sé
chun teacht chúgham anocht go raghaimís
ad iarraidh an óir. Is dócha go bhfuil
fhios agat-sa mar gheall air." "Ó ’rú
cad a dhin sé ná imtheacht aréir," adeir
"is ní mhuar dómh-sa é chomáint chun
siúbhail." "No, is baoghalach go bhfuil
a ghnó dianta má imthigh sé féinig."
a dúirt sí). Ó d’imthigh amhuise" adeir sí. Seadh!
is dócha gur las a chuid fola
nuair a mhothuig sé go raibh rud éi'n
teach imthighthe ar a’ dritháir, way
leis sa t-siúbhal, agus do chuaidh sé go
dtí an crann, agus d’oscail a’ crann
isteach deir sé - bhí na foclacha aige.
Chonnac sé mo bhuachaill a’ crochadh
anuas Bhuail sé chuigis é ar a dhrom
is do tháinig sé abhaile is do bhí sí
sin roimis. "A’ bhfeacaís i n-ao’ bhull
é?", ar seisean. "Ó, do chonnac go maith," adeir sé
"Ca bhfuil sé bhuait!" (adeir sí). "Siné annsan
istig sa mhala ’gat é go deas!" a dúirt sí).
D’oscail sí amach a’ malla is samhal
a bhí mo bhuachaill istig sa mhála is
é ’n-a cheithre cearthmhana maola croi-
dhreach dianta do. Seadh! Bhí sí go
dúbhach brónach is dócha an bhean
bhocht. "Sé an t-ór ceannuighte ’gam
é!" adeir sé. "Ó, tusa fé ndeara é!" adeir sí.
"Ó, is mé" adeir sé. "Ní h-é sin atá a’
dianamh aon bhadarail dómh-sa," a dúirt
sé, "ach connus a cuirfimíd é, nó
connus a ’neósfaimíd dosna cómhar-
shainn, nó cadé an bas a fuair sé
nó cad a dhianfaimíd!" "N’fheadar
a thalamh a’ domhain", a deir sí, "cad
a dhianfaimíd!" "A’ bhfuil fhios agat
cad a dhianfair anois" adeir sé "raghaimíd
araon ar maidin" adeir sí, "tá sé seo
mar ghriasaídhe sa chathair seo, agus
ana-ghriasaídhe iseadh é", a deir sé. "Agus d'á
bhfuaghach sé dhá chéile ar aon t-slíghe.
é go leocaimís amach é agus go mbeadh
tórramh againn air agus go gcuirfimís
é, agus ní ’neósfaimís d’aonne mar
gheall ar an ór ná aonní."
"Is maith a’ rud le dianamh é", a dúirt sí.
D’imíodar araon agus thugadar leó an
griasaidhe. Tháinig a’ griasaídhe is a’
cír 's a cárdaí is a mheannuighti
aige agus do chroum sé air agus d’fhuaig
sé suas d'á chéile é agus leogadar amach
é agus do chuireadar a chuid iadaig.
féinig air, is ní h-aithneóch aonne
ná go bhfuair sé bás ’n-a thig féin
Seadh! Bhí tórramh aca air is cuireach
is na h-aonní é, agus d’imthig na h-aonní
ar leath taoibh, agus i ndómhnach nuair a
tháinig fear an óir do mhothuig sé
an fear in-áirde imthighthe. "Seadh nois,
a dúirt sé, "ná rabhas-sa ag ínnsint na
fhiorrainne dhíbh-se nách é siúd a
thug a’ t-ór leis! Tá an fear a
chrochamair in- áirde, tá sé imthighthe,"
adeir sé, "agus imeóidh na h-aon chuid de’n ór
Ní imeóidh" a deir an fear eile, adeir sé
"tá - caithfidh duine ’gaibh imtheacht
ar a’ mbóthar anois, agus thugaidh libh
beagán de’n or agus ní bheidh aon tart
ná ocras orraibh agus bídhidh a’ cuir
díbh chun go mbuailfidh sibh ga’ h-aon
griasaidhe, agus siúrálta griasaidhe
d’fhuaig é siúd d’á chéile nó duinn
éiginteach leis." Thomáin sé fear sa
t-siúbhal, agus na h-aon ghriasaidhe ’thagadh
sé stracadh sé a bhróga is théidheadh
sé isteach go dtí é. Bhí sé a’ cur
do riamh is choidhche go dtí go dtáinig
sé go dtí é seo mar ghriasaidhe.
"Á gcuirfá taoibhín sa bhróig seo
orm?" a dúirt sé. "Ó, cuirfidh mé," a dúirt
sé. Seadh, bhí an griasaídhe ag oibr-
iúghadh go h-áirithe ar a dhá díthcheall-
"By gor," a dúirt sé "is maith a’ griasaidhe
thu! Is mó griasaidhe a chonnac agus
n’fheaca aon ghriasaídhe riamh chómh
mhaith leat chun fuagháil a dhianamh!
"Ó, táim cuibheasach," adeir an fear eile
"Well táim-se a’ cuir díom le
fada anois is n’fheaca do leithéid
riamh chómh maith leat - níl aon
t- saghas nidhthe ná go ndianfá.
"Ó, dhianfainn", ar seisean. "By gor, dá mbeadh
fear stollaidhthe stracaidhte as a chéile
is maith a dóigh liom go bhfuaghfá dhá
é gur
"agus do
chéile é" "Ó, d’fhuaghfainn", ar sise, "agus
dhineas aileis a leithéid sin d’obair!"
ar seisean. "Do dhinis ineadh ’rú?" adeir sí. Do dhin-
eas!", ar seisean. Chuir sé lámh ’n-a phóca is thug
sé do chúpla sabharn agus is dócha gur
bhreab a’ t-airgead mo bhuachaill. "A
dtusbainnfá dom cá bhfuil sé sin
mar dhuine ’n-a chómhnuidhe." (adeir sí). "Ó, tá
sé sa t-sráidh seo," adeir sé "agus leathta uaidh
láidir - fuair sé muarán óir, dúirt a’
bhean liom," a dúirt sé, "mar mise d’fhuaig a
dritháir. D’imthigh a’ dritháir is má
imthig tháinig sé gan aon mhaitheas
un - tá sé sa thalamh cúrtha anois
mise fuaig ’á chéile é. Tá leathta
go h-árd fé sa chathair seo - tá leat
na catharach so fé anois- fuair
sé an t-ór go léir seo." "Seadh, ní
h-é sin ach é siúd" adeir sé "tianamh go
dtusbáinnfidh tu an tig dom! Bhí sé
tamall maith amach san oidhche. D’imthigh
sé agus thusbáin sé an tig do agus tharraig
sé amach cailc dhúbha - gorm agus chuir sé
marc ar chúinne an duiris. Bhí cailín
aige seo is dócha - feirmeoir - gur bhfion-
sa dho, go raibh sé balt ar í dhíol
Nuair a tháinig a’ mhaidean d’fhiach
a cailín is thug sí fé ndeara an
marc agus cad a dhin sí ná cailc mar
é ’fhághailt agus na h-aon dorus riamh
a bhí sa t-sráid - bhí na dóirse go
léir marcáltha mar a chéile. D’imthigh
mo bhuachaill is chuaidh sé go dtí fear
an óir is ’nis sé do go raibh an
tig fághtha 'ge. Thángadar go dtí an
chathair seo agus nuair a thángadar bhí
na h-aon dorus riamh marcálta mar
a chéile. "Dherú, a bhligeáird, adeir fear
an oir, adeir sé, "ca’ ’n-a thaobh gur mhar -
cálais na h-aon dorus aca!" "Ó
níor dhineas ach aon dorus amháin."
"Mar a mbeadh gur dhinis ní bheidís
go léir marcálta, agus gheóbhair-sé an
cóiriúghadh ciadna a fuair a’ fear eile."
ar seisean. Thóg sé leis é agus do gheárr sé suas
é. chuireadar é is dócha. Thomáin sé
fear eile sa t-siúbhal agus b’é an cleas
ciadna é - d’imthigh a’ cleas ciadna
air sin. "Well anois" adeir sí, "beidh mé
a’ cuir díom - is na h-aon fhear a
bheidh agam, is ní fhanfaidh aon fhear
agam má leanaim mar atáim. Tá
ptean eile ’gam le dianamh," adúirt sé leis na
fearaibh, ar sise. Ceannóidh mé" adeir sí, "naoi gcínn
de mhiúileanna agus imeóidh mé tímpal
is leocaidh mé orum a bheith a’ díol
íle." D’imthigh sé agus bhí sé a’ díol
na h-íle seo - thógadh na h-aonne
piúnt is leath- piúnt do ar fuaid
na h-áite chun go dtáinig sé isteach
sa t-sráidh seo agus chuaidh sé go dtí an
griasaídhe seo agus d’fhiafraigh sé dho arbh
eólach do aonne annso go gcuirfeadh
sé a mhiúileanna ar stábla. "Ó, tá
fear annso" adeir sí, agus tá stáblaí ’ge agus
stáblaí breághtha leis, agus is do nách
misde." "Ó", ar sise, "tabharfaidh mé dhuit do
dhíol as an méid sin cómhairle", ar seisean.
"Ó, gheallaim-se duit go bhfuil rud age
siúd", ar sise, "go bhfuair sé ór", a deir sé "tá
sé go maith as go h-áirithint - ní bheidh
aon ocras ar do mhiúileann
D’imthigh sé is chuaidh sé go dtí an
fear so is fuair sé lóistín na
h-oidhche dosna miúileanna is na
h-aonní. Mar ádhbharaí an domhan
oidhche Satharrain a b’eadh í agus bhí an
cailín seo a’ ghlanadh agus a’ scioltuíol
is ga’ h-aon ait, agus slíghe is go raibh
ga’ n-aon áit ghlann aici ach dorus
a’ stábla. Bhí sé seo dianta suas i
gculaith bhreágh iadaig, agus ba nárach
léi an dorus a stábla so go raibh
a mhiúileanna é bheith cómh slach.
d’imthigh sí amach is thug sí léi
boiléar uisce chun é ’nig agus do
chuaidh sí go dtíos na miúileanna.
"Well", ar seisean, "do bhí cúrla bean bhocht
tímpall indé agus is maith ’oilfeadh chúla
a’
Cluasach Ó Fáilbhe, a
Scúnaér do tháinig isteach un agus do chaith-
eadar anncaire amach agus n’fhiadtach a
bpower an t-anncaire ’tharrac. Well,
d’imthigh duine desna márnéalaig síos
fiach cad a bhí a’ cimeád an anncair
cadé an greim go raibh sé, agus nuair a
chuaidh sé síos cá mbeadh a’ t-anncaire
ná cúrtha a dtáirsig tíghe thíos. Well,
tháinig sé abhaile nuair a - chuaidh sé
isteach, bhí tig un, chuaidh sé isteach, agus
bhí bean óg roimis istig agus duine criom
ná raibh aon radharc aige - bhí sé ’n-a
dhall, agus nuair a bhí sé a’ cuímhneamh
ar imtheacht annsan. "Well", arsa an bheadh
sí na h-aonne ’ca ’n-a steille - bheathaidh
seo iad a liúirig, 's a’ sgriachaig. 's
a’ léimrig, 's a’ bhéicig. Do dhún sí
amach a’ dorus is níor chualaidh
aonne iad. Seadh! níorbh é sin an t-oighear
Bhí sí a’ faire ar a’ bhfear aosta bhí
istig. Níor leog sí aonní errthi go
h-áirithe - leog sí errthi dul a chodla
is do bhuail mo bhuachaill amach go
dtí an stábla ’Bhfuileann sibh bhúr
gcodla," a dúirt sé, "táid siad a’ dul a
chodla anois. Bídhidh ollamh láithreach
dóibh. Táidh siad go léir imthighte a
chodla ach a’ cailín aimsire agus is
dócha go bhfuil sí sin ’n-a chodla fé'n
am so!". Ní bhfuair sé aon fhreagra
is deourach. Souindeáil sé iad is
do dhird sé isteach leótha is ar
ndóighthir samhal a bhí ná thóg
ceann desna miúileanna a chos ic
thóg sí leis le slais de chic - is
dócha go rabh aon ún'a dhi nuair a bhí
an t-uisce te is a chliathán dóighthe.
"Ó by gor," adeir sé, "tá rud éi'nteach suas!"
Níor dhin sé aon t-saghas nidhte ach
rith amach agus bhí falla muar un is
bhuail sé a lámh in-áirde ar a’
bhfalla agus do ghlan sé an falla de’n léim
sin. Away leis sa t-siúbhal agus d’fhág
sé annsan na miúileanna is iad.
go léir is leog sé d’fhear a’ stábla
bheith ’á gcur. Níor chuaidh a’ cailín
chun aon t-suainnis go h-áirithe.
D’imthigh sí agus do dhin sí neport do fear
a’ tíghe. Níor dhin sé aon t-saghas
ach imtheacht tímpall is buachaill
’fhághail annso is buachaill ’fhághail
annsúd is é bhreaba is tharraigheadar
leó na miúileanna is chuireadar na
miúileanna. D’imthig bliadhain is dhá
bhliadhain, is trí bliadna i slíghe is
gur ráinig go raibh an mac críona
chun pósadh. Tháinig an óig - bhean so
is a theille ’ca ’n-a teannta- bhíodar
chun rínnce muar a bheith aca an
oidhche seo. Thug sé cuireadh ’osna
h-aon t- saghas duine muar dtímpall,
an buachaill óg. Bhí sé seo mar
ádhbharaí an domhain sa t-sráidh.
Chonnaic sé an duin’ uasal so is
bhí sé a’ cainnt leis. "Ó, buail
chúgham anocht" adeir sí "beidh oidhche mhuar
againn!" Tháinig sé go dtí an tig
agus bhíodar go léir a’ rínnce is a’
ól is a’ caitheamh na h-oidhche go
maith ach a’ cailín. Thug fear a’
tíghe fé ndeara an cailín go h-áir-
ithe ná raibh aonní errthi ach a
chuid sean iadaig. "Dherú cadé sin
mar shaghas slíghe athaoin tú", a dúirt sé,
"ná fuil fhios agat ná fuil gnó
ag duine mar sin - ná raghfá a’
rínnce!" Á, ní rínncfeadh," adeir sé. "Ó
by gor amhuise caithfidh tú rínnce!
"Ní rínncfeadh aonne liom," a dúirt sí.
Suíodar síos. "Rínncfeadh - sa leat," a dúirt
duin’ eile. Á raibh ann de bhuachaillí do
loirg na h-aon fhear riamh aca í. "Níl aon
fhear againn anois" adeir sé, "ná rínnfidh
leat pecu duine ’gainn go nglaodhfaidh
tú orainn, chun reell nó ag nó pé nídh
é." "Alright mar sin", ar sise, "a bhfuileann
sibh go léir thoileannach leis pé fear is
maith liom a phriucadh amach chun dul
a rínnce boutha." "Ó, táimíd", a dúradar
go léir. D’imthigh sí is chuaidh sí ’n-a
beómra agus do dhin sí í féin suas agus
chuaidh sí fé dhéin drár na sgeanna
agus do sháidh sí suas annso fé ’n-a
bhástaigh a’ sgian. D’fháisg go h-áirithe
- set a bhí aca - d’fháisg sé ar
bheith a’ casadh tímpall, agus le línn í
chasadh tímpal níor dhin mo chailín
aonní ach a sgian a tharrach chúichi agus
do sháidh sí suas isteach fé’n chliabhlach
íthe ngur
leagach ar an úrlár é.
a’ sgian agus
"Siné anois" adeir sé le fear a’ tíghe, "siné
anois fear an óir agat agus fear na
miúileanna!", i slíghe is go raibh deire
leo eile go léir. D’imthig mo bhuachaill
agus do chuaidh
o dtí an choíll aríst
laim-se
Gabha agus
na Cleas
agus Caon a
T
Seo scial eile a do chuala thiar sa Phria-
ireacht nuair a bhíos im’ garsún óg
tá muarán bliadhanta ó shoin go
nglaodhann siad Gabha na gCleas air.
Bhí lánú bhocht un fudó agus ní raibh
aca ach aonne amháin cloinne. Bhí sé
ag eiriúghadh suas ’n-a gharsún - ’n-a
chotaire maith. Seadh, dúirt a mháthair
mar seo ceann desna laétheannta:
"n’fheadar ’on domhan", adeir sé, "dá gcuir-
fimís é sin agus é thógaint as an
ndígh - é chuir le céird nó rud éigin-
teach." "Pé nídh is maith leat," adeir sé