Cúrsa an Mhuilinn
Èirinn
- Cruinneachadh
- Prìomh Chruinneachadh nan Làmh-Sgrìobhainnean
- Iom-leabhar
- 0234
- Deit
- 20 An Giblean 1936
- Seòrsa an rud
- Eachdraidh
- Clàr Aarne-Thompson
- AT1544: The Man who Got a Night's Lodging
- Clàr Aarne-Thompson—seòrsachan iomchaidh
- AT1363: Tale of the Cradle
- Cànan
- Gaeilge
- Àite
- Cill Taobhóg, Co. Dhún na nGall
- Neach-cruinneachaidh
- Liam Mac Meanman
- Fiosraiche
- Eibhlín Ní Bheirn
- Ceangail
- Faic seo air dúchas.ie
Modh:
Iomradh Tasglainn
Prìomh Chruinneachadh nan Làmh-Sgrìobhainnean, Iom-leabhar 0234, Duilleag 0140
Ìomhaidh agus dàta © Cnuasach Bhéaloideas Éireann, UCD.
Tar-sgrìobhadh
AImadaidh a bhí siubhal thart agus chas sí bréid bainín air agus
chuir sí isteach faoin phlainncead é. Thainic seisean 'na
bhaile
"Anois" adeir sí "An bhfeiceann tú'n rud atá ag do bhean" adeir sí "Da
ófa bean uguinne" adeir sí "Bhéadh paisdí agat"
"Well" ar seisean "Níl eart ar sin. Toil a' bhí go rabh déanta
Thainic sí sin 'na bhaile.
"Anois" adeir "Nigheanach chorrach" adeir sí "Na sul" adeir sí.
"Bhiain as a' lá iniu" adeir sí "Fuaidh bean ugaibh ag amheic a
ar a deirbhshiúr. Dhá bhliain as a' lá iniu, fuaidh an
bhean eile ag amharc agus racha mise ag amharc
uirthi iniu"
eud
Fuaidh. Nuair a thainic sí annsin ní rabh'n dadaidh
annsin ach nurseannaí agus dochtúirí uilig agus d'óiduigh
sí amach as a room iad. Ní rabh sé iontach fada go
dtainic mac óg an cinn plata oir ar chlár a éudain agus
plata airgid ar chul a chinn. Thóg sí suas an
fhuinneóg agus chaith sí amach san fháirrge é. Thainne
seisean ria bhaile
"Anois" adeir sí "An bhfeiceann tú an rud atá cearr" adeir sí "Da
bpósfa bean againne" adeir sí "Bhéadh paisdí ugat
"Well" ar seisean "Níl neart ar sin" ar seisean "Toil a bí" ar seisean "Go rabh deánta
gcómhnú gcómhnú nuair a bhíod sé ag gul
go cursa an
soir i gcomhnuidhe leimead
ann"
thar
mhuilinn ag gul soir dó agus buachaill seo
i gcómhnui ag amharc air agus chuir se an-suim
ann agus chaithead sé nuair a bhéad sé ag
teacht anoir i gcómhnúí siubhal ar maidin
nuair a bhéad sé a' teacht anoir cursa
an mhuilinn. Chuir a buachaill seo an suim
go bráth go shiubhalad sé cursa an mhuilinn
a' teacht anoir dó agus a léimint ag gul sóir dó.
Théid sé roimhe an mhaidin seo agus d'fhiaffruigh
se dó.
"Goidé tá cearr leatsa" ar seisean "Nuair atá tú ábalta
cursa an mhuilinn a léinint ag gul soir
duit agus caithfe tú a shiubhal a' teacht anois
duit"
"Óth maise" ar seisean "Tá mé chóir a bheith caillte 'n
ocras" ar seisean "agus tá me lag
"Goidé'n fáth nach bhfuair tú an bhit le h-ithe agus
"Ó diabhal seanduine atá annsiud" ar seisean "agus nuair a
shuidheann siad ag na gcuid" ar seisean "Riocann sé
préata amháin" ar seisean "agus bheir sé glór agus moladh agus
níle altú do Dhia go bhfuil a sháith ithte
aigesan
"Well" ar seisean "Racha mise leat soir ins an
oiche i mbárach" ar seisean "Tamallt ag airneal agus na
leig dadaidh ort fhín
"Ní leigfidh" ar seisean
Ach fuaidh'n buachaill seo leis le buachaill
a' mhuilteor soir an oiche seo agus shuidhe siad
agus rinneadh tae réidh nuair a fuaidh siad
ann agus d'ól siad a' te agus ní dhear siad dadaidh
acht suidhe thart ag cómhrádh agus cuireadh síos
a' suipear annsin agus nuair a bhí'n suipeárr
bruithte, cuireadh sider sí agus mór do sider mhór
feóla isteach i lár a tábla. Shuidhe siad uilig
go leir thart ag na preatai agus nuair a phioc a'
háin agus gur ith se e"
seanduine preata,
ria
do Dhia" ar seisean "Tá mo
Ghóir agus móladh agus a
snáith ithte ugamsa"
"Tá tusa" arsa'n buachaill seo a bhí sóir le
buachaill a mhuilteór "Ionn churtha le máthair" ar seisean
"Ní iosfa sé leath a shaith am a bith; tá sé
caillte i gcómhnuí ó'n ocras" ar seisean "Ach i gcómhnuí.
a lá
gcómhnú" ar sise "Suidheann sinne a
n-iosfa muid ar saith sul a bhfágfa muid
a tábla agus suidhfe mise" ar seisean "Go n-ithfe níl mo
sháith anocht
agus níor leig a'n duine dadaidh ar fhín agus shuidhe sé
fhín agus buachaill a' mhuilteóra agus th leófa gur
"Ath siad a saith. Shuidhe siad annsin a
cainnt agus a cómhrádh agus d'ith siad a saith
amach.
Anois" arsa fear a toighe leis a bhean ar sise
"Cur a' buachaill sin a síos-adai i luighe agus
cuirfe muid i luigh fear eile ar a leabaidh
seo thall"
"Ní chuirfe" arsa'n fear eile" ar sise "Nó níor luighe
mise ar an leabaidh ariamh" ar seisean "Tór
isteach pionnain cochainn" ar seisean "Dheanfa sé mo
ghraithe-sa Ins a' choirneál" ar sise
Thug siad isteach pionnáin an chochain agus cuireadh
buachaill a' mhuilteóra síos i luighe sa room agus
luighe sé ann agus nuair a bhí siad uilig go léir 'na
luighe fa shuaimhneas tamallt arsa'n
seanduine leis a' chailleach.
"Eirigh" ar seisean "agus deán rud eighinteacht réidh
damhsd a iosfas mé" adeir sí "Tá mé chóir a
bheith caillte ó'n ocras
"Cha n-eirighim leoga" ar sise "Nó ní h-eagal
damh agus é sin 'na luighe sa choirneal ag
amhart orm dá n-eireochainn a' déanú réidh"
dadaidh"
"Eirigh" ar seisean "agus tug leat" ar seisean "Grainnis feag mine agus
saoideal
coirce agus deán tuirtin beag
sa
"Eadar do lámha agus bruith ar na h-aibhleogaí
damh é"
D'eirigh sí agus thainic sí 'mach agus rinn sí
tuirtin beag eadar a dha bois agus chuir sí ar na
h-aibhfeógaí é agus go díreach nuair a bhí sí dá
thonntú ar na n-aibhleógaí bhog seisean e"
fhín ins a' t-sos. D'eirigh se aníar
"Bhfuil a'n duine 'na shuidhe annsin"?
"Ó la mise" ar sise "Ní fhághaim suaimhnear
caithim eirigh" ar sise "Go minic ins an oiche"
"Tá tú ion-churtha liom fhín" ar seisean "Ní fhághaim
suaimhneas ach oiread" ar seisean "Nuair a bhí muid
sinne ag eirigh aníos" adeir sí "Ins a' bhaile" ar seisean "Bhí oiread
ní-shuaimhneas inntinne uguinn" ar seisean "Nar
léigheadh ariamh air agus ní rabh
suaimhneas inntinne a chóir a bith"
ugainn" ar seisean "A dóigh bhí máthair ag gul 'n
tosaigh ag eirigh amach agus a' suidhe ag an
teinidh. Bhí giota maith talamh ag máthair
ar seisean
agus rinn sé ceithre chuid do eadrainn" ar sin
"agus bhí me fhín tobann i gcómhnui agus bheir sé
anuas ar a mhaide bhriste agus thúsaigh sé a'
taisint duithi-se goidé rinn se. Ghearr sé
stróle annseo agus strle annsiud "agus rinn sé
ceidhre leath do'n talamh eadrainn. Bhí'n
tobainne orm fhín i gcómhnuí" ar seisean "agus bheir mé"
ar a spaid" ar seisean "agus mhiseal mé anuas agus suas é"
go dear mé min agus luaith do agus shiubhal me liom
agus bheir se ar a' mhaide- bhriste agus mhsal sé'n
tuirtin fríd na h-aibhleógaí agus níor leig sise
dadaidh uirthi fhín agus fuaidh sí 'steach i luighe
arais agus fuaidh seisean isteach i luighe.
"Bhfuil sin leat chugam"
"Níl leoga" ar sise "Tá do mhatch anocht ugat
ar sise. D'fhéud tú do sháith a ithe nuair a bhí
tú do shuidhe ag an tábla" ar sise
"Eirigh" ar seisean "agus deán rud eighinteacht réidh damhsa
ní thig liomsa eirigh níos mó i anocht cé bith.
ní dheánfa mé dadaidh"
"Eirigh agus gabh mach" ar sise - léihi agus blighe gogán
bainne damh
Fuaidh sí amach agus - d'eirigh'n créatúir agus
fuaidh sí amach agus bhlighe sí gugán bainne agus
nuair a fuair seisean amuigh í - nuair
a bhí fáill aici gugan a bhainne a bheith
blighte aici.
"Bhfuil sin réidh ugat"
Fuaidh sé amach agus thug sí gugan a' bhainne
agus d'ól sé é agus shiubhal sé isteach
arais.
"Bhfuil sin leat chugam" adeir se nuair a thainic a'
chailleach isteach.
"Níl maise leoga" ar sise "Nar ol tú amuigh 'sa
bhoitheach é agus goidé'n chainnt at'ort" ar sise
"Ó Dhia" ar seisean "Ní rabh mise amuigh a' chóir a' bith
"Sé'n rud a bhí ins a' chochan a bhí muigh agus tá
mise chóir a bheith caillte" ar seisean "Goidé tále deánú"
agann"
"Ah eirigh amach do léim as a' leabaidh agus a
tóirt iarraidh ar an fhorc a bhí in áirdh aige
agus thug se iarraidh ar a' t-sop agus d'eirigh'n boc
amach as go
a chochain agus fuaidh
sé síos agus sheasuigh i gcul a' dorais agus fuaidh
seisean amach go dí go bhfuighead sé
buille do'n fhorc a thoirt dó agus fhorc a
sháthú ann.
"Seo dhuit" ar seisean
agus rinn sé brim i lárr a' dorais nuair a bhí se ag
imtheacht.
"Seo dhuit" ar seisean "Ghac sin" ar seisean "agus béidh do sháith agat"
cionn seachtuine agus nudir a shuidhfeas tú
arais" ar seise "Ag an tábla, glacfa tú do sháith"
agus shiubhal leis agus thainic buachaill a mhuilte
anoir seal 'na dhéidh sin agus bhí sé ábalta cursa
an mhuilinn a léimint agus bhí siad go h-an agus
mhaith ó shoin.
Fuaidh siadsan a' t-áth agus mise'n clochán
"Baitheadh iadsan agus thainic mise"
chuir sí isteach faoin phlainncead é. Thainic seisean 'na
bhaile
"Anois" adeir sí "An bhfeiceann tú'n rud atá ag do bhean" adeir sí "Da
ófa bean uguinne" adeir sí "Bhéadh paisdí agat"
"Well" ar seisean "Níl eart ar sin. Toil a' bhí go rabh déanta
Thainic sí sin 'na bhaile.
"Anois" adeir "Nigheanach chorrach" adeir sí "Na sul" adeir sí.
"Bhiain as a' lá iniu" adeir sí "Fuaidh bean ugaibh ag amheic a
ar a deirbhshiúr. Dhá bhliain as a' lá iniu, fuaidh an
bhean eile ag amharc agus racha mise ag amharc
uirthi iniu"
eud
Fuaidh. Nuair a thainic sí annsin ní rabh'n dadaidh
annsin ach nurseannaí agus dochtúirí uilig agus d'óiduigh
sí amach as a room iad. Ní rabh sé iontach fada go
dtainic mac óg an cinn plata oir ar chlár a éudain agus
plata airgid ar chul a chinn. Thóg sí suas an
fhuinneóg agus chaith sí amach san fháirrge é. Thainne
seisean ria bhaile
"Anois" adeir sí "An bhfeiceann tú an rud atá cearr" adeir sí "Da
bpósfa bean againne" adeir sí "Bhéadh paisdí ugat
"Well" ar seisean "Níl neart ar sin" ar seisean "Toil a bí" ar seisean "Go rabh deánta
gcómhnú gcómhnú nuair a bhíod sé ag gul
go cursa an
soir i gcomhnuidhe leimead
ann"
thar
mhuilinn ag gul soir dó agus buachaill seo
i gcómhnui ag amharc air agus chuir se an-suim
ann agus chaithead sé nuair a bhéad sé ag
teacht anoir i gcómhnúí siubhal ar maidin
nuair a bhéad sé a' teacht anoir cursa
an mhuilinn. Chuir a buachaill seo an suim
go bráth go shiubhalad sé cursa an mhuilinn
a' teacht anoir dó agus a léimint ag gul sóir dó.
Théid sé roimhe an mhaidin seo agus d'fhiaffruigh
se dó.
"Goidé tá cearr leatsa" ar seisean "Nuair atá tú ábalta
cursa an mhuilinn a léinint ag gul soir
duit agus caithfe tú a shiubhal a' teacht anois
duit"
"Óth maise" ar seisean "Tá mé chóir a bheith caillte 'n
ocras" ar seisean "agus tá me lag
"Goidé'n fáth nach bhfuair tú an bhit le h-ithe agus
"Ó diabhal seanduine atá annsiud" ar seisean "agus nuair a
shuidheann siad ag na gcuid" ar seisean "Riocann sé
préata amháin" ar seisean "agus bheir sé glór agus moladh agus
níle altú do Dhia go bhfuil a sháith ithte
aigesan
"Well" ar seisean "Racha mise leat soir ins an
oiche i mbárach" ar seisean "Tamallt ag airneal agus na
leig dadaidh ort fhín
"Ní leigfidh" ar seisean
Ach fuaidh'n buachaill seo leis le buachaill
a' mhuilteor soir an oiche seo agus shuidhe siad
agus rinneadh tae réidh nuair a fuaidh siad
ann agus d'ól siad a' te agus ní dhear siad dadaidh
acht suidhe thart ag cómhrádh agus cuireadh síos
a' suipear annsin agus nuair a bhí'n suipeárr
bruithte, cuireadh sider sí agus mór do sider mhór
feóla isteach i lár a tábla. Shuidhe siad uilig
go leir thart ag na preatai agus nuair a phioc a'
háin agus gur ith se e"
seanduine preata,
ria
do Dhia" ar seisean "Tá mo
Ghóir agus móladh agus a
snáith ithte ugamsa"
"Tá tusa" arsa'n buachaill seo a bhí sóir le
buachaill a mhuilteór "Ionn churtha le máthair" ar seisean
"Ní iosfa sé leath a shaith am a bith; tá sé
caillte i gcómhnuí ó'n ocras" ar seisean "Ach i gcómhnuí.
a lá
gcómhnú" ar sise "Suidheann sinne a
n-iosfa muid ar saith sul a bhfágfa muid
a tábla agus suidhfe mise" ar seisean "Go n-ithfe níl mo
sháith anocht
agus níor leig a'n duine dadaidh ar fhín agus shuidhe sé
fhín agus buachaill a' mhuilteóra agus th leófa gur
"Ath siad a saith. Shuidhe siad annsin a
cainnt agus a cómhrádh agus d'ith siad a saith
amach.
Anois" arsa fear a toighe leis a bhean ar sise
"Cur a' buachaill sin a síos-adai i luighe agus
cuirfe muid i luigh fear eile ar a leabaidh
seo thall"
"Ní chuirfe" arsa'n fear eile" ar sise "Nó níor luighe
mise ar an leabaidh ariamh" ar seisean "Tór
isteach pionnain cochainn" ar seisean "Dheanfa sé mo
ghraithe-sa Ins a' choirneál" ar sise
Thug siad isteach pionnáin an chochain agus cuireadh
buachaill a' mhuilteóra síos i luighe sa room agus
luighe sé ann agus nuair a bhí siad uilig go léir 'na
luighe fa shuaimhneas tamallt arsa'n
seanduine leis a' chailleach.
"Eirigh" ar seisean "agus deán rud eighinteacht réidh
damhsd a iosfas mé" adeir sí "Tá mé chóir a
bheith caillte ó'n ocras
"Cha n-eirighim leoga" ar sise "Nó ní h-eagal
damh agus é sin 'na luighe sa choirneal ag
amhart orm dá n-eireochainn a' déanú réidh"
dadaidh"
"Eirigh" ar seisean "agus tug leat" ar seisean "Grainnis feag mine agus
saoideal
coirce agus deán tuirtin beag
sa
"Eadar do lámha agus bruith ar na h-aibhleogaí
damh é"
D'eirigh sí agus thainic sí 'mach agus rinn sí
tuirtin beag eadar a dha bois agus chuir sí ar na
h-aibhfeógaí é agus go díreach nuair a bhí sí dá
thonntú ar na n-aibhleógaí bhog seisean e"
fhín ins a' t-sos. D'eirigh se aníar
"Bhfuil a'n duine 'na shuidhe annsin"?
"Ó la mise" ar sise "Ní fhághaim suaimhnear
caithim eirigh" ar sise "Go minic ins an oiche"
"Tá tú ion-churtha liom fhín" ar seisean "Ní fhághaim
suaimhneas ach oiread" ar seisean "Nuair a bhí muid
sinne ag eirigh aníos" adeir sí "Ins a' bhaile" ar seisean "Bhí oiread
ní-shuaimhneas inntinne uguinn" ar seisean "Nar
léigheadh ariamh air agus ní rabh
suaimhneas inntinne a chóir a bith"
ugainn" ar seisean "A dóigh bhí máthair ag gul 'n
tosaigh ag eirigh amach agus a' suidhe ag an
teinidh. Bhí giota maith talamh ag máthair
ar seisean
agus rinn sé ceithre chuid do eadrainn" ar sin
"agus bhí me fhín tobann i gcómhnui agus bheir sé
anuas ar a mhaide bhriste agus thúsaigh sé a'
taisint duithi-se goidé rinn se. Ghearr sé
stróle annseo agus strle annsiud "agus rinn sé
ceidhre leath do'n talamh eadrainn. Bhí'n
tobainne orm fhín i gcómhnuí" ar seisean "agus bheir mé"
ar a spaid" ar seisean "agus mhiseal mé anuas agus suas é"
go dear mé min agus luaith do agus shiubhal me liom
agus bheir se ar a' mhaide- bhriste agus mhsal sé'n
tuirtin fríd na h-aibhleógaí agus níor leig sise
dadaidh uirthi fhín agus fuaidh sí 'steach i luighe
arais agus fuaidh seisean isteach i luighe.
"Bhfuil sin leat chugam"
"Níl leoga" ar sise "Tá do mhatch anocht ugat
ar sise. D'fhéud tú do sháith a ithe nuair a bhí
tú do shuidhe ag an tábla" ar sise
"Eirigh" ar seisean "agus deán rud eighinteacht réidh damhsa
ní thig liomsa eirigh níos mó i anocht cé bith.
ní dheánfa mé dadaidh"
"Eirigh agus gabh mach" ar sise - léihi agus blighe gogán
bainne damh
Fuaidh sí amach agus - d'eirigh'n créatúir agus
fuaidh sí amach agus bhlighe sí gugán bainne agus
nuair a fuair seisean amuigh í - nuair
a bhí fáill aici gugan a bhainne a bheith
blighte aici.
"Bhfuil sin réidh ugat"
Fuaidh sé amach agus thug sí gugan a' bhainne
agus d'ól sé é agus shiubhal sé isteach
arais.
"Bhfuil sin leat chugam" adeir se nuair a thainic a'
chailleach isteach.
"Níl maise leoga" ar sise "Nar ol tú amuigh 'sa
bhoitheach é agus goidé'n chainnt at'ort" ar sise
"Ó Dhia" ar seisean "Ní rabh mise amuigh a' chóir a' bith
"Sé'n rud a bhí ins a' chochan a bhí muigh agus tá
mise chóir a bheith caillte" ar seisean "Goidé tále deánú"
agann"
"Ah eirigh amach do léim as a' leabaidh agus a
tóirt iarraidh ar an fhorc a bhí in áirdh aige
agus thug se iarraidh ar a' t-sop agus d'eirigh'n boc
amach as go
a chochain agus fuaidh
sé síos agus sheasuigh i gcul a' dorais agus fuaidh
seisean amach go dí go bhfuighead sé
buille do'n fhorc a thoirt dó agus fhorc a
sháthú ann.
"Seo dhuit" ar seisean
agus rinn sé brim i lárr a' dorais nuair a bhí se ag
imtheacht.
"Seo dhuit" ar seisean "Ghac sin" ar seisean "agus béidh do sháith agat"
cionn seachtuine agus nudir a shuidhfeas tú
arais" ar seise "Ag an tábla, glacfa tú do sháith"
agus shiubhal leis agus thainic buachaill a mhuilte
anoir seal 'na dhéidh sin agus bhí sé ábalta cursa
an mhuilinn a léimint agus bhí siad go h-an agus
mhaith ó shoin.
Fuaidh siadsan a' t-áth agus mise'n clochán
"Baitheadh iadsan agus thainic mise"