Iascaire Cheann tSáile
Ireland
- Collection
- The Main Manuscript Collection
- Volume
- 0597
- Date
- 26 February 1939
- Item category
- Lore
- Aarne-Thompson index
- AT0316: The Nix of the Mill‑pond
- Language
- Irish
- Location
- Ballincuslane, Co. Kerry
- Castleisland, Co. Kerry
- Kilmoyly, Co. Kerry
- Márthain, Co. Kerry
- Kinsale, Co. Cork
- Collector
- Seosamh Ó Dálaigh
- Informant
- Tomás Ruiséal
- Link
- View entry on dúchas.ie
Mode:
Archival Reference
The Main Manuscript Collection, Volume 0597, Page 485
Image and data © National Folklore Collection, UCD.
Transcript
AINíor stad sé agus do bhí siad ansan a’ gabháilt dá chéilig ar feag
fai’ seacht lá agus seacht n-oídhche sa n-am san sé’n dtí bhí ’ge liúnn
ar sisean "agus ní oscalóch sé an dorus ó raghach grian i bhfarraige tráthnúna
is go dtí go n-éireóch sí aríst ar maidin ach do dh’fhanach cuid
os aca i mbun uscair goch aon oídhche sa deire i gceann a’
í
seachtú lae ní dh’aithneófaí éinne ’ca tharra na chéilig lé
sí," ar sise.
fuil. Ní dh’aithneófaí scar ach oiread lé deilibh dúr. Ní
oídhche," ar sisea dh’aithneóch na fianna. Ach do labhair fiúnn lé scar.
aige."
"scar," ar sisean, "nuair ná h-aithnímíd do shnú cuir i n-úil.
as a’ dúinn do ghlór.
ná
"Sin é nuair adúirt sé "a dheilibh dúr," ar sisean, "dúraoís
a breág liom, dúraoís ná feacaoís do cheann ná do chloighean.
riamh geárrtha agus geárrfad-sa do chuid fola agus feóla go cnáimh
agus dro-mhisneach ansan ar dheilibh dúr agus mhairbh scar
é tráthnúna ’n seachtú lae ar ghuaile fir a thugach
é," arsa
Abaile scar bhí sé cómh traochta san. Do buaileach isteach i
nú
túr fé thalamh é agus dháréug ban cuíleachta túirt aire
agus do
úna. Bhí sé ansan agus lar na mháireach sé’n duine tháinig isteach
an gaisciach a tháinig isteach, meargach, Meargach na nglas
sa
ann agus sin é thug a’ coir ar a’ bhféinn a’ teiche ó mheargach
tháinig a’ bhean ar a’ bhféinn mar bhí dá cluas chaith
a ’n dínnéar lé beith ann. D’imig a’ t-úcaire agus chuai’ sé ar a’
bpósa é fhéin agus siobháinín agus bhí thuas istig taobh na teine insa
cistin, an t-úcaire mór. Do dh’imi’ sé, an t-úcaire beag agus do
bhí an car mór suas insa chúinne agus bí máire, ar a’
do domhain air agus pé máirseáil a bhí air do dh’úmpai’ sé síos i
dtaobh éigin a’ t-úcaire mór agus bhuail sé buile do’n slaitín
busca.
druíocht ain. Dhin sé gabhar do. Bhuail sé fé na mhneál
agus dó nú trí pinginí ănn.
a."
sin.
"Nuair a chualathars an cheat-áil ages na pinginí insa
bhusca
dúirt duin’ éigint go b’é’n t-áirseóir a bhí ’stig agus seo
buile thall agus buile bhfus ar a’ ngabhar agus iad é ná lé chéile
ná beach aon tseans ná rath ar a’ lán Ombasa
cuireach amach a’ dorus an gabhar agus bhí sé ’mu' ansan
agus do lean an t-úcaire beag amach é agus bhuail sé buile dhá
an slaitín druíochta aríst air agus dhin sé fear do fé mar bhí sé
riamh.
Do bhí fiúnn thuas insa chúinne agus b’é’n croí cráit é goch
aon lá ages na trí fiacala thug na cochairí chuige
agus is a súil. Ní dh’itheach sé greim lé pléisiúr aca in
aochorach. Do ghluais scar suas a’ t-úrlár insa chistinn
fai’ seacht lá agus seacht n-oídhche sa n-am san sé’n dtí bhí ’ge liúnn
ar sisean "agus ní oscalóch sé an dorus ó raghach grian i bhfarraige tráthnúna
is go dtí go n-éireóch sí aríst ar maidin ach do dh’fhanach cuid
os aca i mbun uscair goch aon oídhche sa deire i gceann a’
í
seachtú lae ní dh’aithneófaí éinne ’ca tharra na chéilig lé
sí," ar sise.
fuil. Ní dh’aithneófaí scar ach oiread lé deilibh dúr. Ní
oídhche," ar sisea dh’aithneóch na fianna. Ach do labhair fiúnn lé scar.
aige."
"scar," ar sisean, "nuair ná h-aithnímíd do shnú cuir i n-úil.
as a’ dúinn do ghlór.
ná
"Sin é nuair adúirt sé "a dheilibh dúr," ar sisean, "dúraoís
a breág liom, dúraoís ná feacaoís do cheann ná do chloighean.
riamh geárrtha agus geárrfad-sa do chuid fola agus feóla go cnáimh
agus dro-mhisneach ansan ar dheilibh dúr agus mhairbh scar
é tráthnúna ’n seachtú lae ar ghuaile fir a thugach
é," arsa
Abaile scar bhí sé cómh traochta san. Do buaileach isteach i
nú
túr fé thalamh é agus dháréug ban cuíleachta túirt aire
agus do
úna. Bhí sé ansan agus lar na mháireach sé’n duine tháinig isteach
an gaisciach a tháinig isteach, meargach, Meargach na nglas
sa
ann agus sin é thug a’ coir ar a’ bhféinn a’ teiche ó mheargach
tháinig a’ bhean ar a’ bhféinn mar bhí dá cluas chaith
a ’n dínnéar lé beith ann. D’imig a’ t-úcaire agus chuai’ sé ar a’
bpósa é fhéin agus siobháinín agus bhí thuas istig taobh na teine insa
cistin, an t-úcaire mór. Do dh’imi’ sé, an t-úcaire beag agus do
bhí an car mór suas insa chúinne agus bí máire, ar a’
do domhain air agus pé máirseáil a bhí air do dh’úmpai’ sé síos i
dtaobh éigin a’ t-úcaire mór agus bhuail sé buile do’n slaitín
busca.
druíocht ain. Dhin sé gabhar do. Bhuail sé fé na mhneál
agus dó nú trí pinginí ănn.
a."
sin.
"Nuair a chualathars an cheat-áil ages na pinginí insa
bhusca
dúirt duin’ éigint go b’é’n t-áirseóir a bhí ’stig agus seo
buile thall agus buile bhfus ar a’ ngabhar agus iad é ná lé chéile
ná beach aon tseans ná rath ar a’ lán Ombasa
cuireach amach a’ dorus an gabhar agus bhí sé ’mu' ansan
agus do lean an t-úcaire beag amach é agus bhuail sé buile dhá
an slaitín druíochta aríst air agus dhin sé fear do fé mar bhí sé
riamh.
Do bhí fiúnn thuas insa chúinne agus b’é’n croí cráit é goch
aon lá ages na trí fiacala thug na cochairí chuige
agus is a súil. Ní dh’itheach sé greim lé pléisiúr aca in
aochorach. Do ghluais scar suas a’ t-úrlár insa chistinn