Cailleach na gCnónna

13
coirioithin deatoidheasa Éirean
connte. Tirchomaill ’n daraitoit. Brioghabhamh
sarsiothe. Duairigh air
ainn an roonn. Trann. Mac Manmairn
sios an scoinn. Níorain. Chochan damthbharair
chuireas
do soradai níos an sí shail agus ar a bhfon 2. B
ó scocainn. bose. Bairbhinn
i
aor. í in sinnseocha fhar roir seo in a coinn
se scoinn. Mín. A train
air a tsoisise asur a tsse. Ní. A dmrachain
do chusis se an an o shal araidh in. Dinn. Aa
. Corman as an uair in. B a dí in a coinn an aoil sin
inn ach. Nuair
i
áilleach na ghannai)
A bfaroiste Dhonach mór, bordaigh trí mhile suas ó
Bhrath an drlair, bhí trí sagart in am amháin do
mhuinntir Bhaoighill agus ag teach-pobal sheiseach an Rilt.
Bhí habit ins an áit ag na gasrai sa Gheimhreadh
ag imirt cróannai mar bhionn gasrai annseo ag
mirt craipi agus bhí cailleach bheag ann a choinneochadh
na cróannai sa Gheimhreadh agus dhiolad sí ina luach
b’fíne agus ina luach leith phíneacha leis na gasrai é
323
Ghoideadh na gasrai níos mó ón chailligh ná
cheannuighead siad agus a geimhreadh seo Finn
a chailleach amach go gcruinneochad sise
deireadh acu agus go gcaithead siad a gceannacht.
na cóannai a cheannacht. Líon sí lán mala
ocu. Ghlac na gasrai fearg agus rinn siad amach
na gceannachad siad cionn a bith on cháilligh
a chóir a bith agus níor cheannuigh.
Thaonic a bás ar a chailligh seal na dhéidh agus bhí
lán a mhala na gcóannai aici ar fad. Chuir
sí duine fa choinne chuir sí teachtaire fa
choinne an t-sagairt. D'fhiaffruigh sí do'n
t-sagart nuair a gheobhad sise bás agus cuirfidheí
mála na gcrannai a chur san uaigh leihi"
ma
sul a dtugad sí a shású go mbéad siad ag
na gasrai agus rinneadh sin.
Thoisigh na gasrai ag imirt leófa mar bhí
gcómhnuí na dhéidh agus reath gasur amháin acu
amach as cróannai.
94
Goide dhéanfa tú anois" arsa’n chuid eile. Caithfe
Lu stad
Cha stadaim maise "? "Bheirfe mise liom spad agus
1
333
togfa mé mála na cáillighe agus béidh tréan
croannai agam"
D'imthigh amach agus fuaidh suas a bealach mór agus
pád leis go dteidhead se isteach na toilge. Chas
gasur eile dó agus píosa Topa leis faoi na asgall.
"Ca bhfuil tú gul anocht leis a spáid ag
"Tá me gul go dtogfa me mala na caillighe
na gcrannai
Níl faic dhe dhochar annsin" arsa'n gasur
Ca bhfuil tú fhín ag gul"?
"Tá mé gul suas annseo go báile dord. Lifford
go ngoidfe mé peata nain atá ann. Dhiolfa mé le
buisteoir é
dell tá’n beath sin an trom" arsan gasur eile agus
nuair a bhéas mála na gcroannai togtha agai sa
fuireocha mé annseo go dtigidh tusa arais agus
cuideocha me leat"
Do ceart a gasur thú "Théanfa muid mar sin é
Bhí gorrdh nuair a thóg sé mala na gcóannai
tíon se a phócai ocu agus thoisigh se annsin dá
gcrachail 's da h-ithe a fuireacht leis a ghasur
sili. Bhí mamh gorm ag na sagairt istuigh sa
32
reilig ag ithe; balla maith ar a leilg agus ba chuma
abhágallt
go h-am codhlata. Siar san oiche thainic a
1
sagart ab óige amach fa choinne an mhamh.
Mhoithigh se’n torman, crachúl na gcrámh ar
an uaigh Léim se an toighe agus duirt se go rabh
an chailleach na suidhe ar an uaigh agus torman
aici atá coir
Ó goide'n mhaith damhsa" arsan sagart eile
Miotale atá ann"
Fuaidh se fhín amach. "Ce bith fad a
fuaidh an chéid sagart ní dheachaidh an
darna sagart baoghal ar fhad. Phill se an
toighe arais agus duirt se go rabh sé amhlaidh.
ch ach!" arsa'n sean-sagart "A mbéinn-se in
nibh gul amach; chuirfinn se cainnt ar a
cháilligh agus leighinn fa shuaimhneas í. Tá rud
eighinteacht ag cur bhuaidhreadh ar a cháilligh
bhocht
sann
scll na geill thusa do sin" arsa ach fear scuite
chair"
chéile Suidhe ar an chuchiongus seois agus rachaidh
duine againne leat síos agus iomchrochaidh muid
amach na boilge thú"
13
"Ní rabh bhí teach a t-sagairt bréagh cómhgarach
ag an toilig.
"Maith go leor a
chuir sé áir a rabhín agus fuair se’n leabhair a
b’fhearr a bhí aige agus shuidhe ar a chuaithear agus
d'iomchar achan fhear deu san amach"
gur fhosgal siad a geafta. Rinn a geafta.
scread agus d'eirigh'n fear a bhí na shuidhe ar an
uaigh na sheasamh.
Bhfuil se reamhar leat
Shaoil se gurbh é peata an uain a bhí teacht.
"Ó reamhar ná bocht é n" arsa siadsan "Sin
ugutsa anois é"
agus chaith siad siafa é agus d'imthigh siad fhín a
reathaidh. Thoisigh'n sagart bocht a cracpal
a mhilal agus bhuin se’n teach amach bh a ribhin
cáillte aige agus a leabhair agus ní rabh’n lá go lá a
bháis arais nach rabh sé ábalta gul go teach a
phobail agus an tifreann a léigheamh de mhéud is
fuaidh se frid a chéile.
seal na dhéidh thainic a gasur eile agus péata an uain
Thainic se anuas a bheirt go sealach téigh agus
336
dhíol siad le sean-"Andi gordon é agus rann
siad a t-airgead agus rann siad mála na
gcoannai agus chuir siad isteach Geimhreadh
maith na dhéidh.